Przecław Smolik

lekarz, etnograf, literat, kolekcjoner sztuki azjatyckiej i ekslibrisów, bibliofil
22.05.1877 15.02.1947 Bochnia

Biografia

Przecław Smolik (pseud. Czesław Wrocki, Imć Pan Niby-Rej., Przemyski Czesław) urodził się 22 maja 1877 roku w Bochni i zmarł 15 lutego 1947 w Łodzi. Był lekarzem, etnografem, literatem, kolekcjonerem sztuki azjatyckiej i ekslibrisów oraz wybitnym bibliofilem i znawcą sztuki książki. Politycznie związany z Polską Partią Socjalistyczną.

Był absolwentem medycyny (psychiatria) na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (1901). Mieszkał w Krakowie (1895–1926), Łodzi (1926–1935 i 1945–1947) i Warszawie (1935–1945). W 1914 został zmobilizowany do armii austriacko-węgierskiej i trafił do niewoli rosyjskiej. Pracował jako lekarz w obozie jenieckim w Berezówce, a następnie jako ordynator szpitala Czerwonego Krzyża w Wierchnieudińsku (od 1934 Ułan-Ude). W 1919 był lekarzem 2. pułku strzelców 5 Dywizji WP we wschodniej Syberii; po powrocie drogą morską przez Daleki Wschód w 1920 przeszedł do rezerwy w stopniu kapitana. W zawodzie pracował do 1920. Po powrocie do Krakowa był redaktorem „Poradnika graficznego”, jednym z założycieli Towarzystwa Miłośników Książki w Krakowie i nauczycielem.

Lata w Łodzi przyniosły mu m.in. pracę nauczyciela języka polskiego (1926–1928) w Męskim Gimnazjum Społecznym w Łodzi, a następnie stanowisko ławnika Wydziału Oświaty i Kultury Magistratu Łodzi oraz przewodniczenie Wydziałowi Oświaty i Kultury (do 1933). Przygotował projekt reform łódzkiego muzealnictwa, które miały na celu stworzenie profesjonalnych placówek kulturalnych; inicjatywa została zainicjowana po przekazaniu Łodzi przez Kazimierza Bartoszewicza około stu obrazów. Interdyscyplinarne Muzeum Miejskie zostało zlikwidowane w 1930; powołano w jego miejsce Muzeum Etnograficzne, Muzeum Przyrodnicze oraz Muzeum Historii i Sztuki im. Juliana i Kazimierza Bartoszewiczów, których założycielem Smolik. Był współzałożycielem Towarzystwa Bibliofilów w Łodzi (1927) i pełnił funkcję prezesa w latach 1927–1935. W 1933 przeniósł się do Warszawy; podczas powstania warszawskiego powrócił do zawodu lekarza.

Po II wojnie światowej wrócił do Łodzi, gdzie zmarł w 1947 roku. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi przy ul. Ogrodowej. Od 2017 na grobie jest nowy nagrobek zaprojektowany przez Włodzimierza Rudnickiego, powstały dzięki staraniom Łódzkiego Towarzystwa Przyjaciół Książki, które od 2009 roku opiekuje się grobem Przecława Smolika.

W 1976 r. w Łodzi, na osiedlu Liściasta, została wytyczona ulica Przecława Smolika.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Uważany za założyciela trzech muzeów w Łodzi: Muzeum Etnograficzne, Muzeum Przyrodnicze i Muzeum Historii i Sztuki im. Juliana i Kazimierza Bartoszewiczów.
Współzałożyciel Towarzystwa Bibliofilów w Łodzi (1927) i jego prezes w latach 1927–1935.
Przygotował reformy łódzkiego muzealnictwa i doprowadził do powstania trzech samodzielnych placówek muzealnych.
Wydał liczne prace o grafice i historii książki; przekłady i tłumaczenia literackie, m.in. Dyla Sowizdrzała i Wesołe Bractwo Tłustej Gęby.
Publikował m.in. Książka Stanisława Wyspiańskiego (1922) oraz O książce pięknej (1926).

Ciekawostki

W Łodzi od 1976 istnieje ulica Przecława Smolika na osiedlu Liściasta.
W 2017 na grobie Przecława Smolika w Starym Cmentarzu w Łodzi pojawił się nowy nagrobek zaprojektowany przez Włodzimierza Rudnickiego.

Udostępnij