Ludwik Józef Stasiak
Biografia
Ludwik Józef Stasiak (ur. 13 sierpnia 1858 w Bochni, zm. 3 grudnia 1924 w Bochni) był polskim malarzem, rysownikiem, pisarzem, dziennikarzem, publicystą i historykiem sztuki, a także wydawcą.
Pochodził z rodziny mieszczańskiej. Ojciec Walenty pracował w kopalni soli w Bochni, a matka Józefa z Bieniasiewiczów zajmowała się domem. Dzieciństwo spędził w Bochni przy obecnej ulicy Konstytucji 3 Maja. Początkowo uczęszczał do miejscowego gimnazjum, następnie wyjechał do Krakowa, by kontynuować naukę w Gimnazjum św. Jacka. Po zdaniu matury, w 1879 roku, zapisał się na dwa kierunki jednocześnie: filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim i malarstwo w Krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Po dwóch latach zrezygnował ze studiów filozoficznych, poświęcając się malarstwu.
Krakowskimi nauczycielami Stasiaka byli Feliks Szynalewski, Izydor Jabłoński, Władysław Łuszczkiewicz, Florian Cynk, Leopold Löffler oraz Jan Matejko, którego szkoły kompozycyjnej uczęszczał. W okresie studiów kilka razy został wyróżniony przez Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych. W roku 1886, po ukończeniu szkoły, Ludwik Stasiak wyjechał za granicę, doskonalić technikę malarską. Zatrzymał się w Wiedniu, gdzie doskonalił warsztat pod okiem profesora Augusta Eisenmengera i dalej przez dwa lata przebywał w monachijskich pracowniach A. Wagnera i Aleksandra von Liezen-Mayera.
Po powrocie do kraju wysyłał prace na krajowe wystawy malarskie. W latach 1884–1901 Stasiak wystawił w Salonie Towarzystwa Przyjaciół sztuk Pięknych łącznie 142 obrazy, a od 1884 regularnie prezentował prace w warszawskiej Zachęcie.
W 1890 był gościem wesela swego przyjaciela Włodzimierza Tetmajera i Anny Marii Mikołajczykówny, które odbyło się w Bronowicach. Ten pierwszy ślub młodopolskiego świata wzburzył mieszkańców Krakowa i nie pozostał bez wpływu na twórczość Ludwika Stasiaka; to właśnie w domu Tetmajera i Anny rozgrywa się akcja Wesela Wyspiańskiego.
W roku 1890 znany kolekcjoner i mecenas sztuki, hrabia Ignacy Korwin-Milewski kupił do swojej kolekcji pierwszych kilka rodzajowych płócien Stasiaka, by później uzupełniać ją o dalsze prace autora. Przy pomocy Korwin-Milewskiego doszło także do otwarcia pierwszej, indywidualnej wystawy młodego artysty w 1893 r., w Krakowie. 31 lipca 1890 Stasiak ożenił się z Marią Antecką. Ich syn, Tadeusz, również próbował swoich sił w malarstwie.
W roku 1895 po powtórnym pobycie w Wiedniu, Monachium i Norymberdze, a także po okresie pobytu w Poznaniu i Warszawie powrócił do rodzinnej Bochni. Bochnia tętniła życiem, a jego pracownia była odwiedzana przez przyjaciół: Jacka Malczewskiego, Wincentego Wodzinowskiego, Włodzimierza Tetmajera, Kaspra Żelechowskiego, Tadeusza Okonia, Jana Kasprowicza, Władysława Skoczylasa, Antoniego Broszkiewicza, Antoniego i Tadeusza Waśkowskich i innych.
W 1895 r., na wystawie krakowskiego Towarzystwa Sztuk Pięknych artysta zdobył pierwszą nagrodę za obraz Pielgrzymka na Jasną Górę. W roku 1900 uczestniczył w zorganizowanej z dużym rozmachem w Kijowie wystawie malarstwa polskiego. W tym samym roku, na Pierwszej Wystawie Rybackiej w Warszawie, pokazał dioramę Obława na łososia w Pieninach, która zdobyła uznanie publiczności i krytyków.
W 1898 roku w celu wyparcia z handlu reprodukcji obcych autorów, zwłaszcza prac malarzy niemieckich i austriackich, i zastąpieniem ich reprodukcjami dzieł polskich, Stasiak założył w Bochni Wydawnictwo Obrazów Treści Religijnej, przekształcone 10 lat później w Wydawnictwo Dzieł Sztuki Stella. W wydawnictwie pełnił funkcję kierownika artystycznego i wiele z jego prac ukazało się później w formie barwnych reprodukcji pocztówkowych.
Around roku 1901 zainteresowania Ludwika Stasiaka zaczęły oddalać się od malarstwa, a koncentrować na działalności literackiej. Spod jego pióra wyszedł cały szereg powieści historycznych, noweli i humor esek. Do najpopularniejszych powieści należą Brandenburg, Skarbiec króla Kazimierza, Obrona Sztandaru, Krwawe Ręce, Powieść z dziejów rzezi Galicyjskiej, Rycerze śpiący w Tatrach, W Zapadłym szybie, Małomieszczanie i trzy tomiki humor esek.
Ulubionym tematem opowiadań historycznych były historie związane z mieszczaństwem polskim. Podczas archiwalnych badań historycznych Stasiak zainteresował się największą postacią średniowiecznego Krakowa – Wit Stwoszem. Podał w wątpliwość powszechnie panujące przekonanie o niemieckim pochodzeniu rzeźbiarza, znajdując cały szereg nieścisłości w niemieckich źródłach historycznych. W 1909 napisał kilka dziennikarskich artykułów, w których podważał główne tezy niemieckiej historii sztuki XII–XVII wieku, twierdząc, że ogromna spuścizna artystyczna Krakowa ma autonomiczny charakter. Dowody na wysuwane tezy zawarł Stasiak w książkach Prawda o Piotrze Vischerze, O narodowości Wita Stwosza, Rewindykacja własności naszej, Wit Stwosz źródłem natchnień Albrechta Duerera, a później w Wit Stwosz, jego życie i jego dzieła.
Ludwik Stasiak pochowany jest w Bochni, na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Orackiej. Rada Miejska miasta Bochni ogłosiła rok 2008 rokiem Ludwika Stasiaka. Obrazy malarza można obejrzeć m.in. w Muzeum Narodowym w Krakowie, w Muzeum im. Stanisława Fischera w Bochni, a także w innych muzeach i kolekcjach prywatnych.